Yotib qolgan bemorlarni uyda parvarish qilish: yotoq yaralarining oldini olish

Yotib qolgan bemor parvarishi nega muhim?

Uzoq vaqt yotib qolgan bemorlar alohida e’tibor va muntazam parvarishga muhtoj bo‘ladi. Bemor mustaqil harakatlana olmasa, tana vazni bir joyga uzoq bosim beradi. Natijada teri va teri osti to‘qimalarida qon aylanishi yomonlashib, yotoq yaralari paydo bo‘lishi mumkin.

Yotoq yaralari, ayniqsa, keksa yoshdagi insonlar, insultdan keyingi bemorlar, operatsiyadan keyin uzoq yotganlar, nogironligi bor bemorlar va harakati cheklangan insonlarda ko‘proq uchraydi. Bunday yaralar bemor uchun og‘riq, infeksiya xavfi va tiklanish jarayonining sekinlashishiga sabab bo‘lishi mumkin.

Uy sharoitida to‘g‘ri parvarish, muntazam nazorat va oddiy profilaktik qoidalar yotoq yaralarining oldini olishda juda muhim.

Yotoq yarasi nima?

Yotoq yarasi, ya’ni bosim yarasi, tana bir holatda uzoq vaqt qolishi natijasida terining shikastlanishidir. Odatda bunday yaralar suyak yaqin joylashgan tana qismlarida paydo bo‘ladi.

Ko‘p uchraydigan joylar:

• bel va dumg‘aza sohasi;
• tovonlar;
• tirsaklar;
• kuraklar;
• son yonlari;
• boshning orqa qismi;
• tizza va to‘piq atrofi.

Avvaliga terida qizarish, rang o‘zgarishi, og‘riq, achishish yoki issiqlik sezilishi mumkin. Vaqtida e’tibor berilmasa, bu holat ochiq yaraga aylanishi ehtimoli bor.

Kimlarda yotoq yarasi xavfi yuqori?

Yotoq yarasi xavfi harakati cheklangan bemorlarda yuqori bo‘ladi. Ayniqsa, bemor o‘z holatini mustaqil o‘zgartira olmasa, terisi nam bo‘lib tursa yoki yetarli ovqatlanmasa, xavf oshadi.

Quyidagi holatlar xavfni kuchaytiradi:

• uzoq vaqt yotish;
• nogironlik yoki falajlik;
• keksalik;
• qandli diabet;
• qon aylanishi buzilishi;
• siydik yoki najas tutolmaslik;
• ozib ketish;
• suvsizlanish;
• kam ovqatlanish;
• terining juda quruq yoki juda nam bo‘lishi.

Shuning uchun yotib qolgan bemorni parvarish qilishda faqat ovqat berish yoki dori ichirish emas, balki teri, holat, gigiyena va umumiy ahvolni muntazam kuzatish ham zarur.

Tana holatini muntazam almashtirish

Yotoq yaralarining oldini olishda eng muhim qoidalardan biri bemorning tana holatini muntazam almashtirishdir. Bemor uzoq vaqt bir holatda yotib qolmasligi kerak.

Agar bemor yotoqda yotsa, uning holatini vaqti-vaqti bilan o‘zgartirish tavsiya etiladi. Masalan, orqa bilan yotish, chap yon va o‘ng yon kabi holatlar navbat bilan almashtiriladi. Bunda bemorni keskin tortish yoki sudrash kerak emas, chunki bu teriga zarar yetkazishi mumkin.

Agar bemor aravachada o‘tirsa, bosim tushadigan joylarni kamaytirish uchun holatni tez-tez o‘zgartirish, maxsus yostiqlardan foydalanish va uzoq vaqt bir holatda o‘tirmaslik muhim.

Terini har kuni tekshirish

Yotib qolgan bemorning terisi har kuni diqqat bilan tekshirilishi kerak. Ayniqsa, dumg‘aza, tovon, tirsak, kurak, son yonlari va teri burmalari alohida ko‘riladi.

Quyidagi belgilar e’tibor talab qiladi:

• qizarish;
• teri rangining o‘zgarishi;
• shish;
• og‘riq;
• issiqlik;
• achishish;
• qattiqlashish;
• pufakcha;
• yorilish yoki nam yara.

Agar qizarish bosim olib tashlangandan keyin ham ketmasa, bu yotoq yarasining boshlanish belgisi bo‘lishi mumkin. Bunday vaziyatda bemorning holatini o‘zgartirish, shu joyga bosim tushirmaslik va tibbiy mutaxassis bilan maslahatlashish kerak.

Teri gigiyenasi va namlikni nazorat qilish

Teri toza va quruq bo‘lishi yotoq yaralarining oldini olishda muhim. Terining uzoq vaqt nam qolishi uni zaiflashtiradi va shikastlanish xavfini oshiradi.

Agar bemorda siydik yoki najas tutolmaslik bo‘lsa, tagliklar vaqtida almashtirilishi, teri muloyim tozalanishi va yaxshilab quritilishi kerak. Terini kuchli ishqalash mumkin emas. Tozalashda yumshoq mato va teriga mos vositalardan foydalanish maqsadga muvofiq.

Teri juda quruq bo‘lsa, mutaxassis tavsiyasi bilan namlantiruvchi vositalardan foydalanish mumkin. Lekin ochiq yara, yallig‘langan yoki namlangan joylarga o‘zboshimchalik bilan krem, yog‘ yoki spirtli vositalar surtish tavsiya etilmaydi.

Maxsus yotoq, yostiq va moslamalardan foydalanish

Yotib qolgan bemorlar uchun maxsus bosimni kamaytiruvchi matras, yostiq va tayanch moslamalari foydali bo‘lishi mumkin. Ular tana vaznini bir joyga yig‘ilib qolmasdan, tengroq taqsimlashga yordam beradi.

Oddiy yostiq bilan tovonni ko‘tarib qo‘yish, tizzalar orasiga yumshoq tayanch qo‘yish yoki yonboshlatganda tana holatini qulay ushlab turish ham yordam beradi. Ammo moslamalar noto‘g‘ri joylashtirilsa, aksincha, bosimni oshirib yuborishi mumkin.

Shuning uchun yotoq yarasi xavfi yuqori bo‘lgan bemorlarda parvarish rejasi hamshira yoki shifokor bilan kelishilgan bo‘lishi ma’qul.

Ovqatlanish va suyuqlik ichishning ahamiyati

Teri sog‘lom bo‘lishi va yara xavfi kamayishi uchun bemorning ovqatlanishi ham muhim. Yetarli oqsil, vitaminlar, minerallar va suyuqlik organizmning tiklanish jarayoniga yordam beradi.

Bemorning ishtahasi pasaysa, tez ozib ketsa, kam suyuqlik ichsa yoki yutishda qiynalsa, shifokor bilan maslahatlashish kerak. Ayrim bemorlarda maxsus ovqatlanish rejasi talab qilinishi mumkin.

Yotoq yarasi faqat tashqi parvarish masalasi emas. U organizmning umumiy holati, ovqatlanish, qon aylanishi va harakat bilan ham bog‘liq.

Bemorni xavfsiz ko‘chirish va harakatlantirish

Bemorni yotoqda aylantirish, o‘tirg‘izish yoki boshqa joyga ko‘chirishda ehtiyotkorlik zarur. Bemorni terisi bo‘ylab sudrab tortish teri shikastlanishiga olib kelishi mumkin.

Bemorni ko‘tarishda yordamchi choyshab, maxsus ko‘chirish moslamalari yoki ikki kishilik yordamdan foydalanish ma’qul. Harakatlar sekin, izchil va bemorga oldindan tushuntirilgan holda bajarilishi kerak.

Bu nafaqat yotoq yaralarining oldini oladi, balki bemor va parvarish qilayotgan insonning bel, qo‘l va yelka jarohatlanish xavfini ham kamaytiradi.

Qachon tibbiy mutaxassisga murojaat qilish kerak?

Agar bemor terisida ketmaydigan qizarish, ochiq yara, suyuqlik ajralishi, yiring, yoqimsiz hid, kuchli og‘riq, shish yoki tana harorati ko‘tarilishi kuzatilsa, darhol tibbiy mutaxassisga murojaat qilish kerak.

Mutaxassis yara holatini baholaydi, to‘g‘ri bog‘lam, parvarish rejasi va kerakli muolajalarni belgilaydi.

Uyda bemor parvarishida Onlayn Hamshira yordami

Yotib qolgan bemorni uyda parvarish qilish ko‘p vaqt, bilim va tajriba talab qiladi. Har bir oila ham yotoq yaralarining oldini olish, bog‘lam qilish, terini to‘g‘ri tekshirish yoki bemorni xavfsiz aylantirish bo‘yicha yetarli tajribaga ega bo‘lmasligi mumkin.

Onlayn Hamshira orqali malakali tibbiy mutaxassisni uyingizga chaqirib, bemor parvarishi, bog‘lam, muolajalar, bosim yaralarining oldini olish va umumiy nazorat bo‘yicha yordam olishingiz mumkin.

Onlayn Hamshiraning O‘zbekiston bo‘ylab uy sharoitidagi tibbiy xizmatlari haqida xizmatlar sahifasida batafsil ma’lumot olishingiz mumkin.

Xulosa

Yotib qolgan bemorlarni uyda parvarish qilishda eng muhim vazifalardan biri yotoq yaralarining oldini olishdir. Buning uchun bemorning tana holatini muntazam almashtirish, terini har kuni tekshirish, gigiyenaga rioya qilish, namlikni nazorat qilish, to‘g‘ri ovqatlanish va maxsus moslamalardan foydalanish muhim.

Agar bemorda yotoq yarasi belgilari paydo bo‘lsa, vaqtni boy bermasdan mutaxassisga murojaat qilish kerak.