Operatsiyadan keyin choklarni uyda parvarish qilish va bog‘lov almashtirish

Operatsiya muvaffaqiyatli yakunlangandan keyin tiklanish jarayonining muhim bosqichlaridan biri jarrohlik yarasi va choklarni to‘g‘ri parvarish qilishdir. Operatsiyadan keyingi dastlabki kunlarda yarani toza saqlash, bog‘lovni belgilangan vaqtda almashtirish va choklarda yuz berayotgan o‘zgarishlarni kuzatib borish asoratlarning oldini olishga yordam beradi.

Ko‘pchilik bemor operatsiyadan keyin shifoxonadan uyiga qaytgach, “Chokni qanday parvarish qilaman?”, “Bog‘lovni qachon almashtirish kerak?”, “Yarani ho‘llash mumkinmi?”, “Qizarish normal holatmi?” kabi savollarga duch keladi.

Operatsiyadan keyingi chok nima uchun alohida parvarish talab qiladi?

Operatsiya vaqtida teri va ayrim hollarda chuqurroq to‘qimalarda kesma hosil qilinadi. Jarrohlik yakunlangach, ushbu kesma chok, maxsus skoba, jarrohlik yelimi yoki boshqa usul yordamida yopiladi.

Keyingi kunlarda organizm shikastlangan to‘qimalarni tiklashni boshlaydi. Bu jarayon davomida yara tashqi muhitdagi mikroorganizmlarga nisbatan sezgir bo‘lishi mumkin.

To‘g‘ri parvarish:

• yaraning toza bo‘lishiga;
• infeksiya xavfini kamaytirishga;
• bog‘lovning toza va quruq saqlanishiga;
• choklarning ajralib ketish xavfini kamaytirishga;
• tiklanish jarayonini nazorat qilishga;
• yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan asoratlarni erta aniqlashga yordam beradi.

Shu sababli bog‘lov almashtirish oddiygina eski bintni olib, yangisini qo‘yishdan iborat emas. Ayniqsa operatsiyadan keyingi dastlabki kunlarda gigiyena va aseptika qoidalariga rioya qilish muhim.

Operatsiyadan keyingi dastlabki kunlarda nimalarga e’tibor berish kerak?

Operatsiyadan keyin shifokor bemorga yarani parvarish qilish bo‘yicha individual ko‘rsatmalar beradi. Ushbu tavsiyalarni yozib olish yoki tibbiy hujjatlarda saqlash foydali.

Bog‘lovni quruq saqlash

Agar jarroh boshqa ko‘rsatma bermagan bo‘lsa, yangi jarrohlik yarasini dastlabki davrda ortiqcha namlikdan himoya qilish kerak.

Bog‘lov ho‘l bo‘lib qolsa, ifloslansa yoki qon va yara ajralmalari bilan sezilarli darajada namlansa, uni almashtirish zarurati paydo bo‘lishi mumkin.

Choklarni ushlamaslik

Yarani qo‘l bilan tekshirish, choklarni tortish, qobiqni olib tashlash yoki yarani tez-tez ochib ko‘rish tavsiya etilmaydi. Qo‘llar toza ko‘rinsa ham, ularning yuzasida mikroorganizmlar mavjud bo‘lishi mumkin.

Jismoniy zo‘riqishni cheklash

Keskin harakat, og‘ir yuk ko‘tarish yoki operatsiya qilingan joyga ortiqcha bosim tushishi choklarga zarar yetkazishi mumkin.

Masalan, qorin sohasidagi operatsiyadan keyin og‘ir yuk ko‘tarish choklarga kuchli zo‘riqish beradi. Oyoq yoki bo‘g‘im operatsiyalaridan keyingi cheklovlar esa mutlaqo boshqacha bo‘lishi mumkin. Shuning uchun faollik darajasi ham shifokor ko‘rsatmalariga muvofiq belgilanadi.

Bog‘lovni qachon almashtirish kerak?

Bog‘lovni almashtirish chastotasi barcha bemorlarda bir xil emas.

Bu quyidagilarga bog‘liq:

• operatsiya turi;
• yara hajmi;
• yaraning qayerda joylashgani;
• ajralma mavjudligi;
• ishlatilayotgan bog‘lov materiali;
• shifokor tavsiyasi.

Ba’zi yaralarda bog‘lov har kuni almashtirilishi mumkin. Boshqa operatsiyalarda maxsus bog‘lov bir necha kun davomida ochilmasligi kerak bo‘lishi mumkin. Shuning uchun “operatsiyadan keyingi bog‘lov albatta har kuni almashtirilishi kerak” degan universal qoida yo‘q.

Bog‘lovni muddatidan oldin almashtirish talab qilinishi mumkin bo‘lgan holatlar

Agar bog‘lov:

• to‘liq ho‘l bo‘lsa;
• ifloslangan bo‘lsa;
• joyidan siljigan bo‘lsa;
• katta miqdorda qon yoki boshqa ajralma bilan namlangan bo‘lsa;
• yara ochilib qolgan bo‘lsa,

tibbiyot mutaxassisi bilan bog‘lanish maqsadga muvofiq.

Uyda bog‘lov almashtirishda gigiyena nega muhim?

Bog‘lov almashtirish vaqtida asosiy vazifalardan biri tashqi muhitdagi mikroorganizmlarning yaraga tushish xavfini kamaytirishdir.

Jarayonni boshlashdan oldin:

• qo‘llarni sovun va suv bilan yaxshilab yuvish;
• toza joy tayyorlash;
• kerakli materiallarni oldindan tayyorlab qo‘yish;
• ishlatiladigan steril materiallarni iflos yuzaga qo‘ymaslik;
• yaraga keraksiz tegmaslik kerak.

Agar bog‘lovni bemorning o‘zi yoki oila a’zosi qanday almashtirishni bilmasa, tajriba qilishdan ko‘ra tibbiyot mutaxassisidan yordam olish xavfsizroq.

Uy sharoitida bog‘lov almashtirish qanday amalga oshiriladi?

Aniq usul yara turiga bog‘liq. Shu sababli quyidagi ma’lumot umumiy tushuntirish sifatida beriladi.

1. Kerakli materiallarni tayyorlash

Shifokor tavsiyasiga qarab quyidagilar kerak bo‘lishi mumkin:

• steril salfetka;
• steril bint;
• plastir;
• tibbiy qo‘lqop;
• shifokor tavsiya qilgan yara parvarishi vositasi;
• ishlatilgan materiallarni tashlash uchun paket.

Yaraga qaysi antiseptik yoki boshqa eritmani ishlatish mumkinligini mustaqil ravishda tanlash tavsiya etilmaydi.

2. Eski bog‘lovni ehtiyotkorlik bilan olib tashlash

Bog‘lovni keskin tortib olish teri yoki choklarni shikastlashi mumkin. Agar bog‘lov yaraga yopishib qolgan bo‘lsa, uni qanday olib tashlash bo‘yicha mutaxassis tavsiyasiga amal qilish kerak.

3. Yarani kuzatish

Bog‘lov almashtirilayotgan paytda yaraning holatiga e’tibor beriladi. Masalan:

• qizarish;
• shish;
• ajralma;
• yoqimsiz hid;
• qon ketishi;
• choklarning ajralishi;
• terining rangi.

Muhimi, yarani kuzatish bilan birga unga keraksiz tegmaslik kerak.

4. Shifokor belgilagan tartibda parvarish qilish

Har bir yarani albatta spirt, yod yoki vodorod peroksidi bilan tozalash kerak degan tushuncha noto‘g‘ri. Ba’zi vositalar ayrim yaralar uchun mos kelmasligi yoki tiklanayotgan to‘qimalarni bezovta qilishi mumkin.

Shuning uchun faqat shifokor tavsiya qilgan vositalardan foydalanish kerak.

5. Yangi bog‘lov qo‘yish

Steril bog‘lov yarani tashqi ifloslanish va mexanik ta’sirdan himoya qilishi kerak. Bog‘lov juda bo‘sh ham, qon aylanishiga xalaqit beradigan darajada qattiq ham bo‘lmasligi kerak.

Operatsiyadan keyingi chokni suv bilan ho‘llash mumkinmi?

Bu eng ko‘p beriladigan savollardan biridir. Javob operatsiya turi va yara yopilish usuliga bog‘liq.

Ba’zi bemorlarga ma’lum vaqt o‘tgach dush qabul qilishga ruxsat beriladi. Boshqa holatlarda yarani uzoqroq vaqt davomida quruq saqlash talab qilinadi.

Hatto dushga ruxsat berilgan bo‘lsa ham, yarani uzoq vaqt suv ostida qoldirish, vannada ivitish, hovuzda suzish, sauna yoki hammomga borish jarroh ruxsatisiz tavsiya etilmasligi mumkin.

Yarani qachondan boshlab ho‘llash mumkinligini aynan sizni operatsiya qilgan shifokordan aniqlash eng to‘g‘ri yo‘l hisoblanadi.

Choklarda qizarish normalmi?

Operatsiyadan keyingi dastlabki davrda yara atrofida yengil noqulaylik, biroz qizarish yoki shish bo‘lishi mumkin.

Biroq qizarish kuchayib borayotgan bo‘lsa, maydoni kengaysa yoki boshqa belgilar bilan birga kuzatilsa, bu tekshiruvni talab qiladi.

Ayniqsa quyidagilarga e’tibor berish kerak:

• qizarish kundan-kunga ortishi;
• yara atrofining issiq bo‘lishi;
• kuchayib borayotgan og‘riq;
• yiringga o‘xshash ajralma;
• yoqimsiz hid;
• tana haroratining ko‘tarilishi.

Bunday hollarda shifokorga murojaat qilish kerak.

Operatsiyadan keyingi yara infeksiyasining belgilari

Jarrohlik yarasi infeksiyasi imkon qadar erta aniqlanishi kerak.

Quyidagi belgilar ogohlantiruvchi signal bo‘lishi mumkin:

• yara atrofidagi qizarishning kuchayishi;
• ortib boruvchi shish;
• og‘riqning kamayish o‘rniga kuchayishi;
• sarg‘ish, yashil yoki yiringga o‘xshash ajralma;
• yoqimsiz hid;
• isitma;
• umumiy holsizlik;
• yara atrofidagi terining sezilarli issiqligi.

Bunday belgilar paydo bo‘lsa, faqat bog‘lovni almashtirish bilan cheklanmaslik kerak. Shifokor ko‘rigidan o‘tish zarur.

Choklarni qachon olib tashlash kerak?

Barcha choklarni olib tashlash shart emas.

Zamonaviy jarrohlikda:

• o‘z-o‘zidan eriydigan choklar;
• olib tashlanadigan choklar;
• jarrohlik skobalari;
• maxsus teri yelimi ishlatilishi mumkin.

Agar choklarni olib tashlash talab etilsa, vaqt operatsiya qilingan sohaga va yaraning tiklanishiga bog‘liq.

Choklarni uyda mustaqil ravishda olib tashlash tavsiya etilmaydi. Bu jarayonni tibbiyot mutaxassisi bajarishi va undan oldin yaraning qay darajada bitganini baholashi kerak.

Operatsiyadan keyingi parvarish bo‘yicha foydali maqolalar

Tiklanish davrida quyidagi Onlayn Hamshira maqolalari ham foydali bo‘lishi mumkin:

• Operatsiyadan keyingi davrda uyda xavfsiz parvarish
• Toshkentda uyga hamshira chaqirish: xizmat turlari va buyurtma tartibi
• Uyda ukol qildirish Toshkentda: xizmat turlari va xavfsizlik
• Uy sharoitida tibbiy yordam: qachon va qanday foydalanish mumkin?

Uyda professional bog‘lov almashtirishning afzalliklari

Operatsiyadan keyin bemor uchun klinikaga qatnash qiyin bo‘lishi mumkin. Ayniqsa harakat cheklangan, keksa yoki katta operatsiyadan chiqqan bemorlarda yo‘l qo‘shimcha yuklama yaratadi.

Bunday holatda uyga tibbiyot mutaxassisini chaqirish qulay yechim bo‘lishi mumkin.

Mutaxassis:

• yaraning tashqi holatini kuzatadi;
• bog‘lovni gigiyena talablariga rioya qilgan holda almashtiradi;
• choklar atrofidagi o‘zgarishlarga e’tibor beradi;
• shifokor ko‘rsatmasiga muvofiq bog‘lov materiallaridan foydalanadi;
• xavotirli belgilar aniqlansa, shifokorga murojaat qilish zarurligini tushuntiradi.

Bu ayniqsa operatsiyadan keyingi dastlabki davrda bemor va uning yaqinlari uchun jarayonni ancha yengillashtiradi.

Operatsiyadan keyingi tiklanishda bemorning roli

Yaxshi parvarish faqat bog‘lov bilan cheklanmaydi.

Tiklanish davrida:

• shifokor tayinlagan dori vositalarini belgilangan tartibda qabul qilish;
• tavsiya qilingan jismoniy cheklovlarga rioya qilish;
• yara bilan keraksiz manipulyatsiya qilmaslik;
• nazorat ko‘rigini o‘tkazib yubormaslik;
• yangi alomatlarni e’tiborsiz qoldirmaslik muhim hisoblanadi.

Operatsiyadan keyingi tiklanish har bir bemorda individual kechadi. Bir bemorda yara tez bitishi, boshqasida esa ko‘proq vaqt talab qilishi mumkin. Shuning uchun boshqa bemorlarning tajribasini o‘zingizga to‘liq qo‘llash to‘g‘ri emas.

Xulosa

Operatsiyadan keyingi choklarni to‘g‘ri parvarish qilish tiklanish davrining muhim qismidir.

Asosiy tamoyillar:

• jarroh tavsiyalariga rioya qiling;
• yarani toza saqlang;
• bog‘lovni belgilangan tartibda almashtiring;
• yaraga keraksiz tegmang;
• shifokor tavsiya qilmagan vositalarni ishlatmang;
• infeksiya va chok ajralishi belgilarini kuzating.

Agar uyda bog‘lov almashtirish siz uchun qiyin bo‘lsa yoki jarayonni tibbiyot mutaxassisi bajarishini istasangiz, Onlayn Hamshira orqali uyga mutaxassis chaqirishingiz mumkin.

Onlayn Hamshira mobil ilovasini oching va mavjud uy tibbiy xizmatlari orasidan o‘zingizga mos xizmatni tanlang.

Ko‘p so‘raladigan savollar